https://de.reincarnatiopedia.com/wiki/index.php?action=history&feed=atom&title=%D5%80%D5%AB%D5%BA%D5%B6%D5%B8%D5%BD 2026-04-16T03:44:25Z Versionsgeschichte dieser Seite in Reincarnatiopedia MediaWiki 1.42.7 https://de.reincarnatiopedia.com/wiki/index.php?title=%D5%80%D5%AB%D5%BA%D5%B6%D5%B8%D5%BD&diff=231&oldid=prev 2026-04-01T02:30:16Z

<p>Bot: Created Hypnosis article in Armenian</p> <p><b>Neue Seite</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Հիպնոս&#039;&#039;&#039; (հին հունարեն՝ ὕπνος — «քուն»), երբեմն նաև &#039;&#039;&#039;հիպնոսաբանություն&#039;&#039;&#039; կամ &#039;&#039;&#039;հիպնոսաթերապիա&#039;&#039;&#039;, գիտակցության փոփոխված վիճակ է, որը բնութագրվում է կենտրոնացված ուշադրությամբ, կրճատված ծայրամասային գիտակցությամբ և սեփական մտքերի ու պատկերացումների նկատմամբ ռեակտիվության բարձրացմամբ։ Այն հաճախ առաջացվում է հիպնոսավորողի կողմից տրվող բանավոր հրահանգների և առաջարկությունների շարքի միջոցով։ Հիպնոտիկ վիճակում անձը կարող է ավելի ընդունակ դառնալ ընդունելու առաջարկություններ, որոնք կարող են վերաբերել վարքագծային փոփոխություններին, ընկալման փոփոխություններին կամ հիշողության մոբիլիզացիային։<br /> <br /> == Սահմանում ==<br /> Հիպնոսը գիտակցության բնականոն, բայց փոփոխված վիճակ է, որը տարբերվում է և՛ արթնացումից, և՛ քնից։ Այն կարելի է նկարագրել որպես կենտրոնացման և ուշադրության բարձրացված վիճակ, որի ժամանակ անհատի քննադատական մտածողությունը ժամանակավորապես թուլանում է, և նա դառնում է ավելի ընդունակ առաջարկություններ ընդունելուն։ Կարևոր է ընդգծել, որ հիպնոսը կամքի կորուստ կամ գիտակցության կորուստ չէ։ Հիպնոսավորված անձը պահպանում է վերահսկողությունը իր գործողությունների նկատմամբ և չի կարող ստիպված լինել անել այն, ինչը հակասում է նրա բարոյական սկզբունքներին։ Հիպնոսը հաճախ օգտագործվում է որպես թերապևտիկ գործիք՝ այլ մեթոդների հետ համատեղ, և հայտնի է որպես &#039;&#039;&#039;հիպնոթերապիա&#039;&#039;&#039;։<br /> <br /> == Պատմություն ==<br /> === Համաշխարհային համատեքստ ===<br /> Հիպնոսանման վիճակների օգտագործումը բուժման նպատակով հնագույն արմատներ ունի։ Հին Եգիպտոսի «քնի տաճարներում», ինչպես նաև Հին Հունաստանում Ասկլեպիոսի պաշտամունքի շրջանակներում օգտագործվել են առաջարկության և տրանսի մեթոդներ։ Ժամանակակից հիպնոսի հիմնադիրը համարվում է գերմանացի բժիշկ Ֆրանց Անտոն Մեսմերը (1734-1815), ով առաջ քաշեց «կենդանական մագնիսականության» տեսությունը, թեև նրա մեթոդները գիտականորեն հաստատված չէին։ 19-րդ դարում անգլիացի բժիշկ Ջեյմս Բրեյդը տվեց գիտական հիմքեր երևույթին և հորինեց «հիպնոս» տերմինը։ Հետագայում ֆրանսիական Նանսիի դպրոցի (Լիեբո, Բեռնհայմ) և Փարիզի դպրոցի (Ժան-Մարտին Շարկո) աշխատանքները մեծապես նպաստեցին հիպնոսի հոգեբանական և բժշկական ընկալմանը։ 20-րդ դարում Միլթոն Էրիքսոնի աշխատանքները հեղափոխական էին, հիմնադրելով էրիքսոնյան հիպնոսը, որը հիմնված է անուղղակի և անհատականացված առաջարկությունների վրա։<br /> <br /> === Հայաստանում ===<br /> Հայաստանում հիպնոսի պրակտիկան ունի համեմատաբար երիտասարդ պատմություն՝ կապված խորհրդային ժամանակաշրջանի գիտական և բժշկական զարգացումների հետ։ ԽՍՀՄ-ում հիպնոսը ճանաչված էր որպես բժշկական մեթոդ և օգտագործվում էր հիմնականում կլինիկական պայմաններում՝ հոգեբուժության և նյարդաբանության շրջանակներում։ Հայաստանում այն դասավանդվում էր Երևանի Մխիթար Հերացու անվան Պետական Բժշկական Համալսարանի նյարդաբանության և հոգեբուժության ամբիոններում։ Անկախությունից հետո, 1990-ական թվականներին, հիպնոթերապիայի ոլորտում նկատելի է դարձել միջազգային փորձի և մոտեցումների ներթափանցումը։ Հայաստանում առաջին պրոֆեսիոնալ հիպնոլոգների մի մասը կրթություն է ստացել Ռուսաստանում և Եվրոպայում, այնուհետև գործունեություն ծավալել Հայաստանում։ 2000-ականներից սկսած՝ Երևանում սկսեցին գործել առաջին մասնավոր կենտրոնները, որոնք առաջարկում էին հիպնոթերապիայի ծառայություններ՝ հիմնականում սթրեսի կառավարման, ծխելու դադարեցման և ֆոբիաների վերացման համար։<br /> <br /> == Տեսակներ ==<br /> Հիպնոսը դասակարգվում է ըստ նրա ինդուկցիայի եղանակի և կիրառման բնույթի։<br /> * &#039;&#039;&#039;Դասական (ուղղակի) հիպնոս&#039;&#039;&#039;. Ավանդական մեթոդ, որի դեպքում հիպնոսավորողը տալիս է ուղղակի, հրամայական առաջարկություններ («քնում ես ավելի խորը», «ձեռքդ թեթևանում է»)։ Հաճախ կապված է բժշկական հիպնոզի հետ։<br /> * &#039;&#039;&#039;Էրիքսոնյան հիպնոս&#039;&#039;&#039;. Մշակվել է Միլթոն Էրիքսոնի կողմից։ Օգտագործում է պատմություններ, փոխաբերություններ և անուղղակի առաջարկություններ, որպեսզի անգիտակցականի հետ շփում հաստատի։ Ավելի կառուցողական է և հաճախ օգտագործվում է հոգեթերապիայում։<br /> * &#039;&#039;&#039;Ինքնահիպնոս (աուտոհիպնոս)&#039;&#039;&#039;. Անհատի կողմից ինքնուրույն հիպնոտիկ վիճակի մեջ մտնելու տեխնիկա՝ ինքնառաջարկությունների կամ ձայնագրությունների միջոցով։ Օգտագործվում է ինքնաօգնության, թեթևացման և նպատակների դրվածքի համար։<br /> * &#039;&#039;&#039;Ռեգրեսիվ հիպնոս&#039;&#039;&#039;. Տեխնիկա, որն ուղղված է անցյալի հիշողությունների, հատկապես մանկության տարիների, վերականգնմանը։ Հայաստանում այս մեթոդը երբեմն օգտագործվում է հոգետրավմատիկ փորձառությունների հետ աշխատելու համար, սակայն պահանջում է բարձր որակավորումով մասնագետ։ Ավելի մանրամասն տես՝ [[Ռեգրեսիվ հիպնոս]]։<br /> * &#039;&#039;&#039;Բժշկական/Կլինիկական հիպնոզ&#039;&#039;&#039;. Կիրառվում է բժշկական հաստատություններում՝ ցավի կառավարման, անզգայացման, հոգեսոմատիկ խանգարումների բուժման համար։<br /> <br /> == Գիտական հետազոտություններ ==<br /> Ժամանակակից նյարդագիտությունը, օգտագործելով ֆունկցիոնալ մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա (ֆՄՌՏ) և էլեկտրաուղեղագրություն (ԷՈւԳ) մեթոդները, հաստատել է, որ հիպնոտիկ տրանսի ժամանակ ուղեղի գործունեությունը որակապես փոխվում է։ Ապացուցված է, որ նվազում է հետին կինգուլյար կեղևի ակտիվությունը, որը պատասխանատու է գիտակցության և միջավայրի մոնիտորինգի համար, ինչը կարող է բացատրել առաջարկությունների նկատմամբ բարձր ընկալունակությունը։ Հիպնոսը արդյունավետ է ցավի կառավարման մեջ՝ ակտիվացնելով ուղեղի այն հատվածները, որոնք պատասխանատու են ցավի ընկալման համար։ Հոգեբանության մեջ բազմաթիվ հետազոտություններ հաստատել են հիպնոթերապիայի արդյունավետությունը հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարման (ՀՏՍԽ) ախտանիշների նվազեցման, անհանգստության և ֆոբիաների բուժման, ինչպես նաև որոշ սովորությունների (ծխելու, գերսնման) փոփոխման գործում։ Հայաստանում համակարգված գիտական հետազոտություններ հիպնոսի ոլորտում դեռևս սահմանափակ են, սակայն Երևանի պետական բժշկական համալսարանում և Երևանի պետական համալսարանում անհատական հետազոտողներ ուսումնասիրում են առաջարկության մեխանիզմները և հիպնոսի կիրառումը կլինիկական հոգեբանության մեջ։<br /> <br /> == Կիրառություն ==<br /> Հիպնոթերապիան Հայաստանում և ամբողջ աշխարհում կիրառվում է բազմաբնույթ խնդիրների լուծման համար.<br /> * &#039;&#039;&#039;Բժշկություն&#039;&#039;&#039;. Ցավի կառավարում (քրոնիկ ցավ, ծննդաբերության ցավ, վիրահատական միջամտություններ), հոգեսոմատիկ խանգարումներ (գրգռված աղիքի համախտանիշ, հիպերտոնիա), մաշկային հիվանդություններ (սորիազ, մոլուսկումներ)։<br /> * &#039;&#039;&#039;Հոգեթերապիա և հոգեբանություն&#039;&#039;&#039;. Անհանգստության, դեպրեսիայի, ֆոբիաների, ՀՏՍԽ-ի բուժում։ Սթրեսի կառավարում և էմոցիոնալ վերականգնում։<br /> * &#039;&#039;&#039;Վարքային թերապիա&#039;&#039;&#039;. Վնասակար սովորությունների (ծխելու, ալկոհոլի չարաշահման, գերսնման) հաղթահարում։ Նիհարելու և սննդի հետ կապված խնդիրների լուծում։<br /> * &#039;&#039;&#039;Սպորտ&#039;&#039;&#039;. Սպորտային հոգեբանության մեջ՝ կատարողականության բարձրացման, կենտրոնացման ուժեղացման, մրցումներից առաջ անհանգստության նվազեցման համար։ Հայաստանի որոշ սպորտսմեններ օգտվում են այս մեթոդից։<br /> * &#039;&#039;&#039;Ստեղծագործականություն և ուսուցում&#039;&#039;&#039;. Ստեղծագործական կարողությունների բացահայտում, ուսուցման գործընթացի արագացում, քննական սթրեսի հաղթահարում։<br /> * &#039;&#039;&#039;Անձնական զարգացում&#039;&#039;&#039;. Ինքնագնահատականի բարձրացում, նպատակների դրվածք, հաղորդակցման հմտությունների բարելավում։<br /> <br /> == Հայաստանում իրավական կարգավիճակ ==<br /> Հայաստանում հիպնոթերապիան &#039;&#039;&#039;չի կարգավորվում&#039;&#039;&#039; առանձին օրենքով կամ հատուկ լիցենզավորման կարգով։ Այնուամենայնիվ, դրա կիրառումը ենթակա է ընդհանուր բժշկական և հոգեբուժական օրենսդրությանը։<br /> * &#039;&#039;&#039;Բժշկական կիրառում&#039;&#039;&#039;. Հիպնոսը որպես բուժման մեթոդ կարող է կիրառել միայն բարձրագույն բժշկական կրթություն ունեցող և համապատասխան մասնագիտացում (հոգեբույժ, հոգեթերապևտ, նյարդաբան) ստացած անձը։ Բժշկական գործունեություն առանց լիցենզիայի պատժելի է Հայաստանի Քրեական օրենսգրքով։<br /> * &#039;&#039;&#039;Հոգեբանական կիրառում&#039;&#039;&#039;. Հիպնոթերապիան կարող են կիրառել կլինիկական հոգեբաններ, որոնք անցել են հատուկ վերապատրաստում այս ոլորտում։ Հայաստանում հոգեբանների գործունեությունը պաշտոնապես չի լիցենզավորվում, սակայն պատասխանատվությունը պահպանվում է «Քաղաքացիների առողջության մասին» օրենսգրքի շրջանակներում։<br /> * &#039;&#039;&#039;Ոչ բժշկական կիրառում&#039;&#039;&#039;. Կան բազմաթիվ կենտրոններ և անհատ գործնականներ, որոնք առաջարկում են հիպնոթերապիա անձնական զարգացման, կոչումների փոփոխման կամ ռեգրեսիվ թերապիայի համար։ Նրանց գործունեությունը գտնվում է իրավական «մոգական գոտում»։ Հաճախորդների համար կարևոր է ստուգել մասնագետի կրթությունը, փորձը և մասնագիտական միություններին անդամակցությունը։ Հայաստանում գործում է «Հայաստանի հիպնոլոգների և հոգեթեր</div>

WikiBot2