ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್

ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: Hypnosis) ಎಂದರೆ ಗಾಢವಾದ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಗಮನದ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸಂ ಎಂಬ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಿದ್ರೆ ಅಥವಾ ಬೇಧರಿಕೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಎಂಬುದು ಗಾಢವಾದ ಶಮನದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗಮನವು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು "ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅನುಭವಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ನಾಟಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಧನಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಥವಾ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಸ್ವಯಂ-ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು; ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಬಲವಂತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತಿಹಾಸ

ವಿಶ್ವ ಸಂದರ್ಭ

ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್-ಸದೃಶ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸಂನ ಪಿತಾಮಹನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ವೈದ್ಯ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಆಂಟನ್ ಮೆಸ್ಮರ್ (೧೮ನೇ ಶತಮಾನ) "ಪ್ರಾಣಿ ಕಾಂತೀಯತೆ" (Animal Magnetism) ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವೈದ್ಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೇಡ್ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ "ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಮಿಲ್ಟನ್ ಎರಿಕ್ಸನ್ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸಂನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಸಂದರ್ಭ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಚೇತನಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಯೋಗ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸಂನ ಪರಿಚಯವು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿತು. ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೭೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಜಿ.ಎಂ. ಭೋರೆ ಮತ್ತು ಡಾ. ಎನ್.ಎನ್. ಭೋರೆ ಅವರು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸಂನ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಾಯಿತು. ಇಂದು, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ (ISCH) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಹಿಪ್ನಾಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ವಿಧಗಳು

ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಅನ್ವಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.

ಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮಕ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್: ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಒತ್ತಡ, ಚಿಂತೆ, ಫೋಬಿಯಾ, ನೋವು ನಿರ್ವಹಣೆ, ನಿದ್ರೆಯ ತೊಂದರೆಗಳು, ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನಿಚ್ಛಾ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ರಿಗ್ರೆಶನ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್: ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರ ಜೀವನದ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ರಿಗ್ರೆಶನ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟುಪೂರ್ವದ ಅನುಭವಗಳವರೆಗೂ ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನವು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವೀಕೃತಿ ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಯಂ-ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್: ಇದರಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಟೇಜ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್: ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇವು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ

ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ. ಮೆದುಳಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅನುವರ್ಥನ ಚಿತ್ರಣ (fMRI) ಮತ್ತು EEG ನಂತರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ತೋರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡಾರ್ಸೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನಂತರದ ಭಾಗಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಾಲಿಯೆನ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಗಮನ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (APA) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈಕಾಲಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ (BPS) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮಕ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪೂರಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಂಸ್ಥಾನ (AIIMS) ಮತ್ತು ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್ ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.

ಅನ್ವಯಗಳು

ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ: ನೋವು ನಿರ್ವಹಣೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ), ಚಿಂತೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ, ಫೋಬಿಯಾ (ಉದಾ., ಪರೀಕ್ಷಾ ಭಯ), ಊಟದ ತೊಂದರೆಗಳು, ಮನೋಸೊಮಾಟಿಕ್ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು PTSD ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯ: ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಭಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರದ ವೇದನೆ ನಿಯಂತ್ರಣೆಗೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆ: ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈಗೊಳಿಸಲು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ತೂಕ ನಿಯಂತ್ರಣ, ನಿಲುಕದ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಪ್ರಸವ ಪೂರ್ವ ತಯಾರಿ: ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರಸವದ ಭಯ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಿತಿ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪೂರಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ (MCI) ಅನುಮೋದಿತ ಪದವಿ ಹೊಂದಿರುವ ವೈದ್ಯರು, ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಥವಾ ದಂತವೈದ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಹರು. ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾಯಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಪರನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇಲ್ಲದೆ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಅನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ನಂತರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಟೇಜ್ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಯಮಗಳು ಇರಬಹುದು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಲಯಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್ ಕುರಿತು ಮಿಶ್ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರಂಪರೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಹಿಪ್ನಾಸಿಸ್