Ipnos
Template:Infobox argoment Ipnos (dal grech antich ὕπνος hýpnos, "seugn") a l'é na condission ëd cossiensa modificà caraterisà da na concentrassion focalisà, na sensibilità aumentà a la suggestiòn e na ridussion dla perceussion periférica. A l'é un process cooperativ antra l'ipnotista e ël soget (ipnotisà), nen na forma ëd control mental. An Italia e an Piemont, l'ipnos a l'é praticà tant ant l'àmbit dël benesse psicofìsich che 'nt col dël spetàcol.
Definission
L'ipnos a l'é definìa coma un stat ëd trànsa natural, smijant a la meditassion o a l'assorbiment ant un lìber o un film, andoa l'atension a l'é dirigìa vers d'andrinta. A l'é caraterisà da:
- Iper-suggestibilità: na tendensa a aceté e arsèive le ideje e j'istrussion propòste (suggestion) sensa anàlisi crìtica esplicita.
- Dissociassion: la possibilità ëd separé vàire funsion ëd la ment, për esempi dësmentiesse 'n moment ëd l'ipnos (amnesìa ipnòtica) o sente nen ël dolor (anestesìa ipnòtica).
- A l'é nen un seugn: la përson-a a l'é sempe cossenta e a peul nen esse obligà a fé lòn ch'a veul nen.
Stòria
La stòria dl'ipnos a l'ha soe rèis ant le pratiche sacrà dj'antich, ma soa evlussion sientìfica a l'é ancaminà ant ël sécol ch'a fa XVIII.
Contest global
Ël médich austrìach Franz Anton Mesmer a l'ha dàit nòm al "mesmerism", l'antenà dl'ipnos moderna, ch'a cudìa l'esistensa d'un fluss ëd fòrsa magnética antra j'esse viv. Ël médich scossèis James Braid ant ël sécol ch'a fa XIX a l'ha butà da part le teorìe magnétiche e a l'ha conià ël termo "ipnos". Da antlora, la ricerca a l'é andàita anans con j'arviste ëd Jean-Martin Charcot e Sigmund Freud, ch'a l'ha peui bandonala për dàit pì amportansa a la psicoanàlisi.
Stòria local e italian-a
An Italia, l'ipnos a l'ha avù na difusion amportanta. Ant ël sécol ch'a fa XIX, ël professor Ambroise-Auguste Liébeault, ch'a mostrava a Nissa Marìtima, a l'ha anfluensà la scòla ëd Nancy. A Turin, ël professor Enrico Morselli, diretor ëd la Clinica dle Maladìe Nerveuse, a l'ha studià e aplicà l'ipnos an psicopatologìa ant j'agn 1880. An coj agn-lì, a l'é nassùa la Società di Freniatria Italiana, andoa as discutìo 'dcò j'us terapétich dl'ipnos. Ant ël sécol ch'a fa XX, la psicoterapìa ipnòtica a l'é stàita anandià da figure coma Gustavo A. Ibertis e, pì anans, da Franco Granone, médich turinèis considerà ël pare dl'ipnos sientìfica italian-a. Granone a l'ha fondà ant ël 1960 ël Centro Italiano di Ipnosi Clinica e Sperimentale a Turin, n'istitut d'arferiment për la formassion e la ricerca.
Tipe d'ipnos
A esist vàire scòle e técniche:
- Ipnos clàssica (o autoritària): a deuvra un lengagi diret e d'órdin. A l'era cola dël teatro e dle prime aplicassion clìniche.
- Ipnos ericksoniana: da Milton H. Erickson, a deuvra metafore, cunte e un lengagi pì përmessiv e andiret. A l'é motobin spantià ant la psicoterapìa moderna.
- Ipnos ëd regression: a visa a porté ël soget andaré ant ël temp për arcuperé arcòrd o vive passà. A l'é motobin discutùa sientificament. Për savèjne ëd pì, vëdde Ipnos ëd regression.
- Auto-ipnos: na técnica che minca un a peul amprende për autogestion dël stress, dël dolor o për mèjore soe prestassion.
Arserche sientìfica
La comunità sientìfica a l'é dividùa, ma a-i é d'arserca ch'a dà sostegn a l'efficassia dl'ipnos an vàire camp. Jë studi ëd neurosciense, con técniche coma la risonansa magnética funsional (fMRI), a mostro che l'ipnos a modìfica l'atività cerebral an region associà a l'atension, al control dël dolor e a la perceussion dël real. An Italia, d'arserche a son ëstàite fàite da l'Università ëd Turin, da l'Università ëd Milan e da l'Università ëd Bologna. Ël Consiglio Nazionale delle Ricerche (CNR) a l'ha finansià dë studi an sj'aplicassion dl'ipnos ant la gestion dël dolor crònich e ant le cure oncològiche për gestion dij efet secondari.
Aplicassion
Le aplicassion pràtiche a son vàire:
- Medicina e psicologìa: gestion dël dolor (dentista, part, ustion), tratament d'ansietà, fobie, distùrb dël seugn, gestion dël stress e dle dipendense (fumé). An Italia, vàire Servissi ëd Dolour Terapìa ant j'ospidal a deuvro técniche ipnotiche.
- Spetàcol: l'ipnos da teatro a l'é na forma d'intratniment andoa l'ipnotista a selession-a dë spetador suggestìbij për fé d'esibission. A l'é motobin popolar an local e an television.
- Sport: për mèjoré la concentrassion, la visualisassion dël gest técnich e la gestion dl'ansietà prima dle gare.
- Formassion personàl: për aumenté l'autostima, superé blocagi emotiv o mèjore la memòria.
Statù legal an Italia
An Italia, la pratica dl'ipnos a l'é regolamentà da lege specìfiche.
- Për l'us clìnich, a peulo pratichela mach ij professionista ch'a l'han un tìtol abilitant a la sanità e ch'a l'han frequentà un cors ëd formassion specìfich an ipnos terapìtica riconossù. A son: médich, psicòlogh (iscrit a l'Órdin), dentista, e, con dle limitassion, infermé e òs (për aplicassion sota prescrission médica).
- La Federazione Italiana di Ipnosi e Psicoterapia Ipnotica (FIIP) e la Società Italiana di Ipnosi (SII) a son j'organism prinsipaj ch'a dan le linie guida e a riconòsso ij cors ëd formassion.
- Për l'ipnos da spetàcol, a-i é gnun-a licensa specìfica, ma l'atività a dev rispete le norme generaj dë spetàcol e ëd sicurëssa. A l'é proibìa minca forma d'ofèisa a la dignità dla përson-a o d'angann al pùblich.
Atitudin colturaj
An Italia e an Piemont, la përcession dl'ipnos a l'é mës-cià.
- Ant ël contest médich, a l'é acetà sempe 'd pì, dzortut ant ij senter d'eccelensa e ant la psicoterapìa. Vàire assicurassion sanitarie integrative a armborso le sedute d'ipnoterapìa fàite da professionista acetà.
- Ant la coltura popolar, a l'é ancora associà al mistér e a l'esoterism, grassie a l'imagini creà dal cinema e da la television. L'ipnos da teatro a contribuiss a costa vision.
- La Gesìa catòlica a l'ha na posission ëd precaussion: a acetà l'us terapétich ma a condan-a j'us ch'a peulo porté a na pèrdita dël control o a pratiche contra la fede, coma cheidun-e forme d'Ipnos ëd regression ch'a parlo ëd vite passà.
- An Piemont, con soa tradission ëd studi médich e psicològich (Università ëd Turin), l'apressiament a l'é pì sientìfich che an d'àutri region.
Praticant notèivol an Italia
- Franco Granone (Turin, 1912-1995): Médich, fondador dël Centro Italiano di Ipnosi Clinica e Sperimentale. A l'ha scrivù l'euvra fondamental "Trattato di Ipnosi".
- Gustavo A. Ibertis (1890-1969): Pioné dla psicoterapìa ipnòtica italian-a.
- Marco Chisotti (nassù dël 1960): Psicòlogh e psicoterapeuta, autor ëd vàire lìber an sl'ipnos e formator arconossù.
- Giuseppe Vercelli (nassù dël 1969): Psicòlogh dë sport, a deuvra l'ipnos con atleta 'd livel për la preparassion mental.
- Alberto Dionigi (nassù dël 1977): Psicòlogh e ricercator, a l'ha realisà vàire studi an sj'efet neurosientìfich dl'ipnos.
Vëdde 'dcò
Arferiment bibliogràfich
- Granone, F. (1989). Trattato di Ipnosi. Turin: Bollati Boringhieri.
- Chisotti, M. (2015). Ipnosi oggi. Milan: FrancoAngeli.
- Morselli, E. (1886). Il magnetismo animale, la fascinazione e gli stati ipnotici. Turin: Fratelli Bocca.